[HS59]

OSTOMİLİ BİREYLERDE YAŞAM KALİTESİNİN DEĞERLENDİRİLMESİNDE KULLANILAN ÖLÇEKLER

Giriş: Ostomi, bireyi psikolojik, sosyal, manevi ve fiziksel olarak etkilediği için bu bireylerin yaşam kalitesinin değerlendirilmesinde özel ölçeklerin kullanılması önemlidir. Amaç: Ostominin yaşam kalitesine etkilerini belirlemek amacıyla yapılan çalışmalarda kullanılan ölçeklerin özelliklerini belirlemek ve ostomili hastalar için geliştirilmiş özel yaşam kalitesi ölçeklerini incelemektir. Yöntem: Ostominin yaşam kalitesi üzerine etkilerinin araştırıldığı çalışmalara ve ostomili hastalar için geliştirilmiş yaşam kalitesi ölçeklerinin kullanıldığı çalışmalara “ostomy” ve “quality of life” anahtar kelimeleri ile ulaşılmıştır. EBSCO, BMJ Journals, BMJ Publishing Clinical Evidence, Cochrane Library, Informa Healthcare, Journals@Ovid LWW Total Access Collection, MD Consult, Proquest Health and Medical Complete, Wiley-Blackwell, Elsevier Science Direct, Proquest Medical and Health Package, Springer Link, Web of Science veri tabanları kullanılarak 2000-2010 yılları arasında yapılan araştırmalar incelenmiştir. Kullanılan yaşam kalitesi ölçekleri, araştırmanın tipi, örneklem büyüklüğü ve özellikleri, araştırmacıların özellikleri değerlendirilmiştir. Sonuçlar: Ulaşılan toplam 54 çalışmada Avrupa Kanser Araştırma ve Tedavi Organizasyonu Yaşam Kalitesi Ölçeği ve bu ölçeğin kolorektal kanserli hastalara spesifik formu, Kısa Form SF36, Umut Merkezi Yaşam Kalitesi Ölçeği, Fekal İnkontinans Yaşam Kalitesi Ölçeği kullanılmıştır. Ostomili bireylere özel ölçeklerin geçerlilik ve güvenilirlik çalışmalarında Umut Merkezi Yaşam Kalitesi Ölçeği, Ostomi Uyum Ölçeği, Stoma Bakım Yaşam Kalitesi İndeksi, Cleveland Clinic Florida Ostomi Fonksiyon İndeksi, Stoma-Yaşam Kalitesi ve Stoma Yaşam Kalitesi Ölçeği kullanılmıştır. Ostomili bireylerde farklı örneklem gruplarında farklı ölçeklerle yapılan ve fiziksel, psikolojik, sosyal ve manevi boyutta yaşam kalitesinin olumsuz etkilendiği saptanan bu çalışmalarda; yaşam kalitesini değerlendirilmesinde, kullanılan yaşam kalitesi ölçeklerinin yanı sıra yaş, cinsiyet, eğitim durumu, medeni durum gibi demografik özelliklerin, ostomi açılmasını gerektiren hastalıkların/ durumların, ostominin geçici ya da kalıcı olmasının da göz önüne alınması gerektiği vurgulanmaktadır. Bu çalışmaların bulguları; kullanılan ölçeklerin özellikleri, araştırmaların tipi, örneklem büyüklüğü ve özellikleri, araştırmacı özelliklerine göre gruplandırılarak sunulacaktır. Sonuçların bireylerin ostomiyle birlikte değişen yaşam stiline uyum sağlamasında, baş etme yöntemlerinin geliştirilmesinde, ostomi komplikasyonlarının önlenmesinde ve bütüncül hemşirelik bakımının sürdürülmesinde yol gösterici olacağı düşünülmektedir.