[HP6]

ENTERAL BESLENME TÜPÜ İLE İLAÇ UYGULAMA: BESİN İLAÇ ETKİLEŞİMİNİ NASIL ÖNLEYEBİLİRİZ?

GİRİŞ Hemşireler Doktor istemi ile oral alamayan hastayı enteral beslemek ve önerilen ilaçları enteral beslenme tüpü ile uygulamaktan sorumludur. İlaç-besin etkileşiminin yıllardır bilinmesine ve önemli olmasına rağmen, birçok ilacın enteral beslenme tüpü ile verilmesine yönelik öneriler yetersizdir. AMAÇ Bu makalede, enteral beslenme tüpü ile ilaç uygulamalarında, ilaç ve besin etkileşimlerinin önlenmesi, biyoyararlılığının en üst düzeyde sağlanması için gereken önlemler verilecektir. YÖNTEM Bu amaçla, Pubmed, Ankos ve ulakbim veri tabanlarından SSCI ve SCI-expanded kapsamanında bulnan dergilerde “enteral beslenme“ ve “ilaç uygulama” anahtar kelimeleri kullanılarak ulaşılan enteral beslenme tüpü ile ilaç uygulamalarını içeren çalışmalar incelenmiş ve sonuçlarına rehberlerde yer verilen öneriler alınmıştır. ÖNERİLER Enteral beslenme tüpü ile verilen ilaç molekülleri ve besin öğeleri etkileşime girebilir, ilacın etkinliğini azaltabilir ya da arttırabilir. Tüp ile asid içeren ilaçlarda ya da enteral beslenme ürününde çökeltiler oluşabilir. Phenytoin, karbamezebin gibi ilaçlar beslenme tüpüne yapışır ve dozu azalır, absorbsiyonu engellenir. Theofilin enteral beslenme ile birlikte verildiğinde >%30 oranında kan ilaç düzeyinde azalma olduğu gösterilmiştir. Hastalara phenytoin ve theofilin verilmeden önce ve verildikten sonra beslenmeye en az bir saat ara verilmelidir. Enteral beslenme ürünü ile birlikte warfarin verilmesi, K vitaminin etkisini ve absorbsiyonunu azaltarak warfarin etkisini de azalttığı için protrombin zamanı yakından izlenerek warwarin dozu arttırılmalıdır. Ciprofloxacin (Cipro), Norfloxacin (Noroxin), Ofloxacin (Floxin), Levofloxacin (Levaquin), Moxifloxacin (Avelox) gibi antibiyotiklerin enteral beslenme ürünü ile birlikte verilmesi ilaç konsantrasyonlarını azaltır ve etkilerini değiştirir. Kinonolon grubu antibiotikler, duedenumda absorbe olduğu için jejenostomi yolu ile verilmemelidir. Penisilin V grubu ilaçların enteral beslenme ile birlikte verildiğinde biyoyararlılığı %30-80 arasında olup ve plazma konsantrasyon düzeyi uzar. Enteral beslenme tüpü ile ilaç verilmeden bir saat önce ve ilaç verildikten sonra emilimine göre bir-iki saat hastanın beslenmesine ara verilmelidir. SONUÇ Hemşireler, besin-ilaç biyoyararlılığı en üst düzeyde sürdürmek için beslenmenin yürütülmesi, ilaçların hazırlanması ve zamanının planlaması, uygulanmasında rehberlere dayalı oluşturdukları protokoller ile maliyet etkili ilaç-besin güvenliğini sağlayarak bakımı yürütmelidir.